Türkiye’de Yaşam ve Yatırım İçin Kapsamlı Rehber

Av. Dr. Mustafa Aykanat

·

İÇİNDEKİLER

  1. GİRİŞ
  2. GENEL BAKIŞ
  3. COĞRAFYA / İKLİM
  4. ÜLKENİN TARİHİ
  5. KÜLTÜR
  6. DİL
  7. YAŞAM GİDERLERİ
  8. ARAÇ KULLANMA
  9. BANKALAR
  10. ÇALIŞMA GÜNLERİ VE SAATLERİ
  11. RESMÎ VE DİNÎ BAYRAMLAR
  12. POSTA/KARGO HİZMETLERİ
  13. ULAŞIM
  14. İLETİŞİM
  15. SAĞLIK SİSTEMİ
  16. ECZACILIK HİZMETLERİ
  17. SAĞLIK KURULUŞLARI
  18. SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ
  19. SİGORTA
  20. ŞİRKET KURULUŞ SÜRECİ
  21. VERGİ SİSTEMİ
  22. GÜMRÜK REHBERİ
  23. YARGILAMA SÜREÇLERİ
  24. ÖNEMLİ SAYFALAR VE UYGULAMALAR
  25. ÖNEMLİ NUMARALAR

GİRİŞ

Türkiye, doğal zenginlikleriyle dünyanın ilgisini çekmeye devam ediyor. Her yıl milyonlarca turist tatil, sağlık gibi sebeplerle ülkeye geliyor. Yine her yıl binlerce yabancı şirket kuruluyor, binlerce yabancı çalışan iş hayatına Türkiye’de başlıyor, binlerce kişi hayatının geri kalanını Türkiye’de geçirmeyi tercih ediyor. Bu yazıyı Türkiye’de yaşamak isteyenler için hazırladık; kısa veya uzun süreliğine Türkiye’ye gelen herkesin işine yarayacak bir rehber olmaya çalıştık. Türkiye’de günlük hayatın nasıl olduğunu, hukuk ve vergi sisteminde bilinmesi gerekenleri, sağlık sisteminin nasıl işlediğini, banka hesabının nasıl açılacağını, çalışma ve dinlenme günlerini ve daha pek çok faydalı bilgiyi bir araya getirmeye çalıştık.

Elbette bunlar kısa bilgilerdir; daha ayrıntılı bilgi edinmek için gelip görmeniz ve yaşamanız gerekir. Kapımız size her zaman açıktır; aklınıza takılan her soruyu yanıtlamaktan memnuniyet duyarız.

GENEL BAKIŞ

Türkiye, Asya ile Avrupa arasında köprü konumunda bir ülkedir. Dört mevsimin aynı anda yaşanabildiği Türkiye, tarihî, kültürel ve ekonomik kaynakları son derece zengin bir yerdir. Ülkenin tarihi, medeniyetin başladığı ilk yıllara kadar uzanır. Bu tarihî geçmişin getirdiği kültürel birikim, Türkiye’yi bir cazibe merkezi hâline getirmiştir. Doğu Roma ve Osmanlı imparatorluklarına başkentlik yapmış İstanbul ile Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Konya, Sivas, Gaziantep ve Diyarbakır gibi şehirler âdeta birer kültür şölenidir.

Türkiye, dünyadaki kültürel, ticari ve teknolojik gelişmeleri yakından takip etmektedir. Bu açılardan yabancıların ülkedeki hayata ve hizmetlere erişimi giderek kolaylaşmaktadır. Yabancılar pek çok bakımdan Türkiye’ye kısa sürede alışabilecektir. Bununla birlikte, yabancı dil konuşma oranı, hukuki, ekonomik ve kültürel farklılıklar gibi yabancılar için zorlayıcı unsurlar da bulunmaktadır. Şimdi Türkiye’ye gelen yabancıların bilmesi gerekenleri ayrıntılı olarak ele alalım.

COĞRAFYA / İKLİM

Türkiye, hem iklim çeşitliliği hem de jeopolitik önem sunan bir bölgede konumlanmıştır. Türkiye’nin toplam yüzölçümü 783.562 kilometrekare olarak hesaplanmaktadır. Türkiye topraklarının büyük kısmı, Asya kıtasının en batıdaki uzantısı olan Anadolu adı verilen coğrafyada yer alır. Kara komşuları güneyden batıya doğru Suriye, Irak, İran, Ermenistan, Gürcistan, Bulgaristan ve Yunanistan’dır. Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili olduğundan bir yarımada olarak da tanımlanabilir. Kuzeyde Karadeniz, batıda Ege Denizi ve güneyde Akdeniz, Türkiye’nin kıyısı olan denizlerdir.

Türkiye’nin her yerinde ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış mevsimleri yaşanır; ancak iklimin belirginliği bölgelere göre değişebilir. Kuzey kıyıları genellikle yağışlıdır; orta ve doğu kesimleri yazın kurak, kışın soğukken güney ve batı kesimleri yazın sıcak, kışın ılıktır. Türkiye’nin büyük şehirlerinden İstanbul kuzeybatıda yer alır ve genellikle ılıman, nemli bir iklime sahiptir. Başkent Ankara orta kesimde yer alır ve genellikle serin bir iklime sahiptir. İzmir ülkenin batısında yer alır ve ılıman bir iklime sahiptir.

ÜLKENİN TARİHİ

Türkiye, coğrafi ve siyasi tarihi çok eskilere uzanan bir ülkedir. Bu tarihin izlerine ülkenin dört bir yanında rastlamak mümkündür. Anadolu’daki ilk yerleşimler Eski Taş Çağı’na kadar uzanır. Yaklaşık MÖ 9600’lere tarihlendiği tahmin edilen Göbeklitepe adlı arkeolojik alan, insan eliyle yapılmış en eski yapı olarak bilinmektedir. Çayönü, MÖ 8200 ile 6000 yılları arasında kurulduğu tahmin edilen antik bir yerleşim yeridir. MÖ 7500 veya MÖ 5700’lere uzandığı düşünülen İç Anadolu’daki Çatalhöyük ise Cilalı Taş Çağı ve Bakır Çağı dönemlerine aittir. Türkiye toprakları; Hititler, Urartular, Frigler, Lidyalılar, Asurlular, Antik Yunan yerleşimleri, Ermeniler, Persler, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar gibi irili ufaklı pek çok medeniyete ve imparatorluğa ev sahipliği yapmıştır.

29 Ekim 1923‘te ilan edilen Cumhuriyet rejimiyle yeni bir dönem başlamış; Cumhuriyet rejimi Osmanlı İmparatorluğu’ndan devraldığı siyasi, ekonomik, dinî ve kültürel birikimi yeni ve modern bir yönetim anlayışıyla sürdürmek istemiştir. Yeni rejimin ve ülkenin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, 1923-1938 yılları arasında Batı’ya yönelim doğrultusunda pek çok düzenleme hayata geçirmiştir. Sonrasında siyasi ve ekonomik dalgalanmaların yoğun biçimde yaşandığı ülke, özellikle 1990’lardan sonra serbest piyasa ekonomisine tam geçiş ve AB üyeliği hedefleriyle büyük bir ekonomik ivme yakalamıştır.

KÜLTÜR

Türkiye’de ülke tarihinin derinliği ve çeşitliliği kültürel zenginliği beslemiştir. Ülkenin dört bir yanında pek çok farklı dil ve kültüre ait eserlere rastlamak mümkündür. Ülkenin modern yüzü olarak görülen batı şehirlerinde laik ve Batı odaklı bir kültür yaşanmaktadır. Orta, kıyı ve doğu kesimlerine gidildikçe farklı kültürlerle karşılaşmak mümkündür. Ülkedeki baskın kültür Türk-İslam kültürüdür. Bu kültür, Türklüğün öğretilerini İslami değerlerle sentezlemeye çalışan ve Orta Asya Türk-İslam kültürüne dayanan bir yapı sergiler. Özellikle ülkenin güneydoğu bölgelerinde Kürt kültürü baskındır. Yine bu bölgelerde, özellikle Mardin, Urfa ve Hatay gibi yerlerde Arap kültürüyle de karşılaşılır. Ülkenin kuzey kesimlerinde Türk, Laz ve Gürcü kültürlerinin izleri bulunur.

İstanbul, Ankara, İzmir, Antep ve Bursa gibi göç alan şehirler çok kültürlü bir yapı sergiler. Bu şehirlerde tarihî ve kültürel çeşitlilik yoğundur. Burada azınlık olarak kabul edilen Ermeni ve Rum kültürünün izlerine de rastlamak mümkündür.

DİL

Türkiye’nin resmî dili Türkçedir. Konuşulan dil de büyük ölçüde Türkçedir. Ancak özellikle güneydoğu bölgesinde Kürtçe ana dil ve konuşma dilidir. Ülkede yabancı dil bilgisi orta düzeydedir. İstanbul, İzmir, Ankara, Kocaeli, Bursa gibi sanayileşmiş büyük şehirlerde İngilizce konuşanların sayısı diğer şehirlere göre daha fazladır. Yine de dil, yabancılar için önemli bir engel olarak görülmektedir. Özellikle küçük Anadolu ilçelerinde, kasabalarında ve köylerinde yabancı dil konuşabilen kişi sayısı oldukça sınırlıdır.

Türkçe, öğrenilmesi zor diller arasında kabul edilir. Türkçe öğrenmek isteyen yabancıların bir kısmı özel ders alır. TÖMER gibi bazı yerlerde sertifikalı Türkçe eğitimi verilmektedir. Türkçe öğrenmek ilk başta zor görünse de konuşulanları anlamaya başladıktan sonra hızlı ilerleme kaydetmek mümkündür. Özellikle günlük hayatın içinde olan ve sosyal etkinliklere katılan yabancılar dilin akışını kısa sürede yakalar. Türk insanının sıcakkanlılığı sayesinde her yerde sohbet edecek birini ve konuşacak bir konu bulmak çok kolaydır.

YAŞAM GİDERLERİ

Son yıllarda yaşanan ekonomik sorunlara rağmen Türkiye, yaşam giderleri bakımından hâlâ en uygun ülkeler arasındadır. Livingcost.org araştırmasına göre Türkiye’de kişi başı yaşam maliyeti 515 dolar olup dünya ortalamasından yaklaşık 2 kat daha ucuzdur. Bu araştırmada Türkiye, yaşam maliyetine göre 197 ülke arasında 181. sırada yer almakta ve yaşanacak en iyi 79. yer olarak gösterilmektedir. Numbeo araştırması da bu tespiti doğrulamaktadır; buna göre İstanbul’da tek kişi için kira dâhil yaşam giderleri aylık 514 USD’dir. Ankara’da tek bir kişinin bir aylık yaşam gideri kira dâhil yaklaşık 410 USD gibi düşük bir seviyededir. Türkiye’de tek bir kişinin aylık yaşam giderleri Ankara’daki giderlerle aynı düzeydedir.

Türkiye’de vergi sonrası ortalama ücret aylık 555 USD olup bir kişinin aylık yaşam giderlerini karşılamaya yetmektedir. Ortalama standartlara göre 4 kişilik bir ailenin yaşam maliyetinin aylık yaklaşık 1300 USD olduğu belirtilmektedir. 2021 yılında yapılan bir araştırmaya göre Türkiye’de (İstanbul’da) çalışan nitelikli bir yabancının aylık ortalama geliri 3000 USD civarındadır.

ARAÇ KULLANMA

Türkiye’de trafik, dünyanın sağdan akan trafik düzenine uygundur; bu nedenle araçlarda sürücü tarafı soldadır. Yabancılar, yabancı ülkelerden aldıkları sürücü belgeleriyle Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren en fazla altı ay süreyle araç kullanabilir.

Altı ayın sonunda araç kullanmaya devam edebilmek için yabancı ülkelerden alınan sürücü belgelerinin Türk sürücü belgesiyle değiştirilmesi zorunludur.

İlgili kanunlar ile ikili ve çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yabancı ülkelerden alınan sürücü belgelerinin Türk sürücü belgesiyle değiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir.

Türkiye’nin de taraf olduğu Karayolu Trafiği Sözleşmesi hükümlerine göre, bu Sözleşme’ye taraf devletler birbirlerinin sürücü belgelerini geçerli kabul etmeyi karşılıklı olarak taahhüt etmiştir.

Diğer ülkelerden alınan sürücü belgelerinin Türk sürücü belgesine dönüştürülmesi mümkün değildir. Bu kişilerin Türkiye’de geçerli şartlar çerçevesinde yeniden sürücü belgesi almaları gerekir.

BANKALAR

Türkiye’de bankaların kuruluşu ile bankacılık faaliyetlerine başlanması ve bu faaliyetlerin yürütülmesi, 1 Kasım 2005’te yürürlüğe giren Bankacılık Kanunu ve buna dayanılarak çıkarılan ikincil mevzuatla düzenlenmektedir.

Bankacılık Kanunu şunlara uygulanır:

  • (i) Türkiye’de kurulan bankalar,
  • (ii) yabancı bankaların Türkiye’deki şubeleri,
  • (iii) yabancı bankaların Türkiye’deki temsilcilikleri,
  • (iv) finansal holding şirketleri.

Türkiye’de bankacılık sektörünün düzenleyici otoritesi, Haziran 1999’da kurulan ve 2000 yılında faaliyetlerine başlayan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliği olan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)‘dur.

Banka Kuruluşu

Bankacılık Kanunu’na göre Türkiye’de yalnızca belirli türdeki bankalar kurulabilir. Bunlar mevduat bankaları, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarıdır. Bir bankanın hem kuruluşu hem de faaliyete geçmesi için BDDK’dan izin alınması gerekir.

Örneğin bir banka yalnızca anonim şirket olarak kurulabilir, sermaye yeterliliği şartlarını karşılamalı ve pay sahipleri ile yönetim kurulu üyeleri bakımından belirli uygunluk kriterlerini sağlamalıdır.

Yabancı bankalar Türkiye’de şube açabilir. Yabancı bir bankanın şube açması, Türkiye’de banka kurulmasına çok benzer. Yabancı bir bankanın şubesi, Bankacılık Kanunu’nda belirtilen tüm bankacılık faaliyetlerini yürütme hakkına sahiptir ve BDDK tarafından lisanslanmış bir Türk bankası gibi muamele görür. Yabancı bir banka Türkiye’de şube yerine temsilcilik de açabilir; ancak bunun için BDDK’dan özel bir izin alınması gerekir. Temsilciliğin Türk piyasasında ticari işlem yapmasına veya gelir getirici faaliyetlerde bulunmasına izin verilmez.

Hâlihazırda Türkiye’de elli sekiz banka bulunmaktadır.

Banka Hesabı Açma

Yabancılar Türkiye’de nasıl banka hesabı açabilir? Yabancılar Türkiye’de banka hesabı açabilir. Bunun için bazı şartları yerine getirmeleri gerekir. Yabancıların Türkiye’de banka hesabı açabilmesi için en yakın banka şubesine gitmeleri gerekebilir. Hesabı çevrim içi açmak isteseniz bile banka şubesine başvurmanız istenebilir. Şifre işlemleri için geçerli bir ikamet adresi ve cep telefonu numarası istenebilir.

Türkiye’de banka hesabı açmak için gerekli belgeler:

İstenen belgeler değişiklik gösterebilir. Genel olarak banka hesabı açmak için gereken belgeler şunlardır:

  1. Geçerli pasaport
  2. Yabancı kimlik numarası veya vergi numarası
  3. İkameti kanıtlayan belgeler (Türkiye’deki ikamete ait faturalar vb.)
  4. İkamet izni
  5. Türkiye telefon numarası

Bunlara ek olarak bazı ek belgeler de istenebilir; hesap açmaya karar verdiğiniz bankayla iletişime geçerek bilgi almanız faydalı olacaktır.

Farklı dillerde hizmet veren bankalar:

İNGİLİZCE: ZİRAAT BANKASI, VAKIFBANK, İŞ BANKASI, GARANTİ BBVA, YAPI KREDİ, HSBC

ALMANCA: DEUTSCHE BANK

FRANSIZCA: SOCIETE GENERALE TÜRKİYE

ÇİNCE: ICBC

ARAPÇA: KUVEYT TÜRK, ALBARAKA TÜRK

ÇALIŞMA GÜNLERİ VE SAATLERİ

Türkiye’de kamu hizmeti verilen yerlerde ve kamu kurumlarında çalışma günleri haftada 5 gündür. Kamu kurumları cumartesi ve pazar günleri kapalıdır. Türkiye’de bankalar, okullar, belediyeler, icra daireleri, barolar ve adliyeler cumartesi ve pazar günleri kapalıdır.

Özel sektörde tatil günü pazardır ve şirketlerin çoğu cumartesi günleri de çalışır. Kamu sektöründe hafta tatili iki gün olmakla birlikte alışveriş merkezleri, marketler, eğlence mekânları, kafeler ve restoranlar haftanın her günü açıktır.

Türkiye’de kamu kurumlarının çalışma saatleri çoğunlukla 08.00-17.00 arasıdır. Özel sektörde çalışma saatleri çoğunlukla 09.00-18.00 arasıdır. Bununla birlikte alışveriş merkezleri, marketler, eğlence mekânları, kafeler ve restoranlar çoğunlukla 09.00-22.00 saatleri arasında açıktır.

Türkiye’de 7/24 açık olan yerler de bulunmaktadır. Bunlar arasında akaryakıt istasyonları, acil servisler, nöbetçi eczaneler ve bazı restoranlar yer alır.

RESMÎ VE DİNÎ BAYRAMLAR

Türkiye’de 6 resmî tatil günü vardır: 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos ve 29 Ekim.

İki dinî bayram vardır: Ramazan Bayramı (Iyd-i Fıtr) ve Kurban Bayramı (Iyd-i Adha). Bu bayramların kesin tarihleri ay takvimine ve hükûmetin tatil süresine ilişkin kararlarına göre 3-5 gün arasında değişir.

POSTA/KARGO HİZMETLERİ

Türkiye’de posta hizmetleri, 1840 yılında kurulan Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü (PTT) tarafından yürütülmektedir. Çok yaygın bir dağıtım ağına sahip olan PTT şubelerine hemen her ilçede rastlamak mümkündür. Resmî tebligatlar PTT aracılığıyla yapılır. PTT ayrıca özel kargo taşımacılığı hizmeti de sunmaktadır.

Posta hizmetlerinin yanı sıra Türkiye’de pek çok kargo şirketi faaliyet göstermektedir. Her ilçede bulunan şubeler aracılığıyla veya kapıdan teslim alma hizmetiyle Türkiye’de kargo göndermek oldukça kolaydır. Türkiye’de hizmet veren başlıca kargo şirketlerinden bazıları şunlardır:

  • Yurtiçi Kargo
  • MNG Kargo
  • Aras Kargo
  • Sürat Kargo

PTT ve diğer kargo şirketlerinin posta veya kargo teslim süreleri büyük şehirler arasında genellikle 1 ile 2 gün arasında değişir. Daha küçük şehirlere veya ilçe merkezlerine kargo teslimatları 3-5 gün sürer.

ULAŞIM

Türkiye, şehirlerarası ulaşımda karayolu, demiryolu, havayolu ve denizyolu ulaşımının bir arada bulunduğu ve birbirine bağlandığı bir ülkedir. Bunlar arasında en gelişmiş ulaşım aracı karayoludur. Ardından havayolu ve demiryolu gelir.

Türkiye’de ağı en yaygın ve en çok kullanılan ulaşım yöntemi karayoludur. Aralık 2022 itibarıyla Türkiye’deki toplam karayolu ağı 68.761 kilometredir. Bu yol ağının toplam 28.906 km’si (yüzde 42) bölünmüş yol olup bunun 3.633 km’si otoyoldur.

En yaygın ikinci ulaşım yöntemi havayoludur. Büyük bölümü Türk Hava Yolları (THY) ve Pegasus tarafından sağlanan hava taşımacılığı son yıllarda önemli gelişmeler göstermiştir. 2022 yılında, 2019 yılındaki uçak trafiğinin %96’sına ve yolcu trafiğinin %87’sine ulaşılmıştır.

Türkiye’de 2022 yılında 25 Mart’ta Tokat Yeni Havalimanı, 14 Mayıs’ta ise Rize-Artvin Havalimanı açılmış ve sivil hava trafiğine açık aktif havalimanı sayısı 57’ye yükselmiştir. Havalimanı bağlantı yollarıyla Türkiye’nin pek çok bölgesine ulaşmak mümkündür. Türkiye, uluslararası uçuş noktaları bakımından da dünyanın önde gelen ülkeleri arasındadır. Dünyada en fazla ülkeye uçan havayolu unvanına sahip Türk Hava Yolları 121 ülkeye sefer düzenlemektedir.

Türkiye’deki demiryolu ağı 13.128 km’dir. Bu ağın yaklaşık 1460 km’si yüksek hızlı tren hattıdır. Son olarak Sivas-Ankara yüksek hızlı tren hattı hizmete açılmıştır. Yabancılar Türkiye’de çevrim içi tren bileti alabilir. Türkiye’de tren bileti almak için pasaport numaranıza ihtiyacınız vardır. Tren bileti almak için TCDD e-bilet sayfasını kullanabilirsiniz.

İLETİŞİM

Türkiye’de elektronik haberleşme sektörü genişbant internet odaklı olarak ilerlemeye devam etmektedir. Türkiye’de mobil abone sayısı yıllık 4 milyonluk artışla 90 milyonu aşarken, buradaki artışın önemli bir kısmı 83 milyona yaklaşan 4.5G abone sayısındaki artıştan kaynaklanmıştır.

Türkiye’de faaliyet gösteren başlıca GSM operatörleri Türk Telekom, Turkcell ve Vodafone’dur. Yabancılar gerekli belgelerle Türkiye’de kolayca telefon hattı alabilir. Turist hattı olarak bilinen bu ön ödemeli hatları alarak Türkiye’de iletişimlerini sürdürebilirler. Bu hattı almak için pasaportla birlikte aşağıdaki belgelerden biriyle herhangi bir GSM operatörü şubesine gitmek yeterlidir. GSM operatörlerinin şubelerini havalimanlarında, şehir merkezlerinde ve alışveriş merkezlerinde bulabilirsiniz.

Türkiye’de faturalı hat almak isteyen yabancılardan ikamet izni veya çalışma iznine dayalı bir ikamet göstermeleri istenir.

SAĞLIK SİSTEMİ

Türkiye’de sağlık hizmetleri, kamu ve özel sağlık hizmetlerinin bir karışımından oluşur. Türkiye’de Genel Sağlık Sigortası (GSS) sistemi kapsamında genel sağlık hizmetleri sunulmaktadır. Bu sistem kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) kayıtlı tüm yerleşikler, SGK ile anlaşmalı hastanelerde ücretsiz tıbbi tedavi alabilir.

Türkiye’de yaşadığınız süre boyunca sağlık sisteminden etkin şekilde yararlanabilmeniz için sigortanızın olması faydalı olacaktır. Özel sağlık sigortası yaptırırsanız sigorta poliçenizin kapsamına göre hizmet alabilirsiniz. Özel sağlık sigortaları pek çok sigorta şirketi tarafından farklı kapsam ve ücretlerle sunulmaktadır.

Genel sağlık sigortası, sosyal güvenlik il müdürlükleri, yani kamu otoritesi tarafından yapılan sigortadır. Genel sağlık sigortasına sahip olabilmek için Türkiye’de 1 yıl ikamet etmiş olmak gerekir. Ancak Türkiye’de öğrenim gören yabancı öğrenciler, okullarına ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde talepte bulunmaları hâlinde bir yıllık ikamet şartı aranmaksızın genel sağlık sigortası yaptırabilir.

Genel sağlık sigortası yaptırmak için aşağıdaki belgelerle sosyal güvenlik il müdürlüklerine başvurabilirsiniz:

  • İkamet izni belgesi,
  • İlgili yabancı ülkenin Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan veya çalışma ataşeliğinden alınan, genel sağlık sigortası başvurusu bakımından sosyal güvenlik durumunu gösteren yazının aslı veya fotokopisi,
  • Taahhütname (talep) formu

Uluslararası koruma başvurusu ve statüsü bulunan yabancılar, geçici koruma altındaki Suriyeliler ve vatansız olarak tanınan kişiler genel sağlık sigortası sistemine tescil edilir ve primleri devlet tarafından ödenir.

ECZACILIK HİZMETLERİ

Muayeneden sonra doktorunuz ilaca ihtiyacınız olduğunu düşünürse size reçete yazabilir. İlaçlarınızı eczanelerden temin edebilirsiniz. Antibiyotik gibi pek çok ilaç yalnızca reçeteyle satılır. Reçetede ilaçların nasıl, hangi dozda, ne sıklıkla (günde 2 kez, 12 saat arayla vb.), ne kadar süreyle (kaç gün) kullanılacağı ve hangi koşullarda saklanacağı belirtilir.

Saat 19.00 ile 09.00 arasında yalnızca nöbetçi eczaneler hizmet verir. Yakınınızdaki nöbetçi eczanelerin adresleri ve telefonları diğer eczanelerin camlarında belirtilir; yerel gazetelerde ve internet sitelerinde de yayımlanır. Nöbetçi eczanelere her gün e-Devlet sayfası üzerinden de ulaşabilirsiniz.

SAĞLIK KURULUŞLARI

Türk sağlık sistemi; acil sağlık hizmetleri ile birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşlarından oluşur.

  • Birinci basamak sağlık hizmetleri: Aile Sağlığı Merkezlerinde, Toplum Sağlığı Merkezlerinde, Göçmen Sağlığı Merkezlerinde ve Gönüllü Sağlık Merkezlerinde sunulur.
  • İkinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetleri: Birinci basamak sağlık hizmetleri dışında tanı, teşhis ve tedavi hizmetlerinin verildiği sağlık tesisleridir. Eğitim ve araştırma hastanesi olmayan devlet hastaneleri, dal hastaneleri, ağız ve diş sağlığı merkezleri, özel hastaneler ve tıp merkezleri bu kapsamdadır.
  • Üçüncü Basamak Sağlık Kuruluşları: Sağlık Bakanlığı’na bağlı eğitim ve araştırma hastanelerini, dal hastanelerini ve üniversite hastanelerini kapsar.

Kural olarak Türkiye’deki kamu hastaneleri randevu sistemiyle çalışır. Kamu hastanelerinden MHRS İnternet Sitesi üzerinden randevu alabilirsiniz. Randevu almak hastanelerde bekleme sürenizi kısaltır ve daha kaliteli hizmet almanızı sağlar. Ancak üniversite hastaneleri ve özel hastaneler randevu sistemine dâhil değildir. Ayrıca her türlü bilgi ve randevu için Sağlık Bakanlığı’nın 182 numaralı ücretsiz sağlık hattından bilgi alabilirsiniz.

SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu; işçilerin, devlet memurlarının ve bağımsız çalışanların sosyal güvenlik haklarını düzenler ve (i) iş kazaları ve meslek hastalıkları, (ii) sağlık hizmetleri, (iii) doğum ve çocuk bakımı, (iv) malullük, (v) yaşlılık, (vi) ölüm ve (vii) işsizlik gibi sosyal riskleri kapsar. Yetkili kurum Sosyal Güvenlik Kurumu’dur.

1. Sosyal Sigorta Primleri ve Vergiler

Türk sosyal sigorta sisteminin temel finansman aracı, devlet katkısıyla birlikte işverenler ve çalışanlar tarafından ödenen primlerdir. Çalışanların prim payı, belirlenen oranlarda çalışanların ücretlerinden kesilir.

ÇALIŞAN PAYI: %15

İŞVEREN PAYI: %22,5

TOPLAM: %37,5

2. Genel Sağlık Sigortası

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca, Türkiye’de ikamet eden ve iş sözleşmesiyle çalışanlar ile ikamet izni (veya çalışma izni) bulunan yabancılar, başka bir ülkede ulusal sağlık sigortası bulunmaması hâlinde, bakmakla yükümlü oldukları kişilerle birlikte Türkiye’de genel sağlık sigortasına tabi olur.

Genel sağlık sigortası zorunludur. Genel sağlık sigortası, sigortalı çalışanlara (i) koruyucu sağlık hizmetleri; (ii) muayene, kan ve diğer tahliller ile acil sağlık hizmetleri dâhil olmak üzere hastalık hâlinde sağlık hizmetleri ve (iii) doğumla ilgili sağlık hizmetleri sağlar. Bu sağlık hizmetleri, genel sağlık sigortalılarına Türkiye’de ve yurt dışında SGK ile anlaşmalı kamu ve özel hastaneler ile sağlık kuruluşları tarafından sunulur.

3. Devlet Emekliliği

Türk hukukunda malullük ve ölüm sigortasıyla birlikte devlet emekliliği için %20 oranında zorunlu prim katkısı bulunmaktadır. Bunun %9’u çalışan, %11’i işveren tarafından ödenir.

Devlet emekliliğinin temel faydası, çalışanların belirli şartlar altında hak kazandığı emekli aylığıdır. Emekli aylığına hak kazanabilmek için çalışanın belirli bir yaşa ulaşması ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na ilk kez tescil edildiği tarihe göre değişebilen belirli sayıda prim gününü tamamlaması gerekir.

Ayrıca 1 Ocak 2017’de yürürlüğe giren yeni bir kanun değişikliğiyle Türk bireysel emeklilik sistemine otomatik katılım getirilmiştir. Buna göre işverenler, 45 yaşın altındaki çalışanlarının bireysel emekliliğini karşılamak üzere çalışanları adına gelirlerinin %3’ünü ödemek zorundadır; Türk Devleti de bireysel emeklilik sistemine katılım için çalışan başına bir defaya mahsus ek devlet katkısı sağlar.

SİGORTA

Türkiye’de özel sigortaların çoğu zorunlu değildir. Zorunlu sigortalar arasında zorunlu trafik sigortası olarak bilinen karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası yer alır. Ayrıca elektrik ve su aboneliği yapılırken deprem sigortası poliçesi istenir.

Yabancı uyrukluların yaptırması gereken bir diğer sigorta türü yabancı sağlık sigortasıdır. Türkiye’de en az 1 yıl veya daha uzun süre ikamet edecek yabancı kişilerin zorunlu olarak sahip olması gereken bir sigorta türüdür. Başka bir deyişle, Türk vatandaşı olmayan yabancıların ikamet izni almak için satın aldıkları sağlık sigortasıdır. 10/5/2016 tarihli ve 2016/16 sayılı Vize ve İkamet İzni Taleplerinde Yapılacak Sağlık Sigortası Hakkında Genelge’nin 1. maddesindeki poliçe limitleri dâhilinde sağlık sigortası yaptırılması zorunludur. Ayrıca tüm başvuru sahiplerinin Türkiye’de kaldıkları süre boyunca geçerli olacak bir sağlık sigortasına sahip olmaları gerekir.

Vize ve ikamet hakkında daha fazla bilgi almak için maykanat.com adresindeki, Türkiye’de vize ve ikamet izni alınmasına ilişkin yazımıza göz atabilirsiniz.

İŞLETME/ŞİRKET KURULUŞ SÜRECİ

Türkiye’nin 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu eşit muamele ilkesine dayanır ve uluslararası yatırımcıların yerli yatırımcılarla aynı hak ve yükümlülüklere sahip olmasını sağlar.

İşletme kurma ve pay devrine ilişkin şartlar, yerli yatırımcılara uygulananlarla aynıdır. Uluslararası yatırımcılar, uluslararası standartları karşılayan bir kurumsal yönetim anlayışı öngören, özel sermaye ve halka arz faaliyetlerini teşvik eden, faaliyetlerin yönetiminde şeffaflık sağlayan ve Türk iş ortamını AB mevzuatına ve AB’ye katılım sürecine uyumlu hâle getiren Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) düzenlenen her türlü şirketi kurabilir.

Türkiye, yatırım ortamını iyileştirmek, işletme kurmadaki bürokrasiyi ortadan kaldırmak ve maliyetler ile prosedürleri en aza indirmek amacıyla iş yapmayı kolaylaştırmaya yönelik reformlar başlatmıştır. Bu amaçla şirket kuruluşu artık yalnızca Ticaret Odaları bünyesinde bulunan ve “tek durak ofis” olarak tasarlanan Ticaret Sicili Müdürlüklerinde gerçekleştirilmektedir. İşlem aynı gün içinde tamamlanır.

1. TTK’ya Göre Şirket Türleri ve Alternatif Yapılar

TTK’da sermaye şirketleri ve şahıs şirketleri olmak üzere iki tür şirket yapısı bulunmakta olup Kanun’a göre şirketler aşağıdaki türlerde kurulabilir:

a. Sermaye şirketleri

  • Anonim Şirket (AŞ)
  • Limited Şirket (Ltd. Şti.)Bazı mali eşikler (ör. asgari sermaye) ve organlar birbirinden farklı olsa da anonim şirket veya limited şirket kurmak için izlenecek prosedürler aynıdır.b. Şahıs şirketleri
  • Kollektif Şirket
  • Komandit Şirket
  • Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit ŞirketŞirketler bu beş farklı türe göre kurulabilse de hem küresel ekonomide hem de Türkiye’de en çok tercih edilen türler anonim şirket ve limited şirkettir
2. Şirket Kuruluş Aşamaları

Bu bölümde Türkiye’de şirket kuruluşunda izlenecek aşamalar uygulamadan örneklerle açıklanacaktır.

a. Hazırlık Aşaması

Bu aşama çok önemlidir. Bu aşamada şirket ortaklarının, sermayenin ve şirket türünün seçimi tamamlanır. Şirket unvanı ve adresi belirlenir, ortakların MERSİS kaydı tamamlanır, şirketin esas sözleşme taslağı hazırlanır. Pay sahipleri için potansiyel vergi numaraları alınır.

b. Ön Kayıt Aşaması

Ticaret Sicili Yönetmeliği uyarınca ticaret sicili işlemlerinin MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden yerine getirilmesi gerekir. Bu aşamada hazırlanan belge ve bilgiler MERSİS sistemine girilir ve randevu alınır.

Ticari hayatta aktif olarak yer alan tüzel kişilere benzersiz bir numara verilir. MERSİS üzerinden yeni şirketlerin çevrim içi kuruluşu mümkündür; hâlihazırda kurulmuş şirketler de kayıtlarının aktarılmasından sonra sistem üzerinden işlem yapabilir.

c. Belgelerin Hazırlanması

İlgili Ticaret Sicili Müdürlüğüne yapılacak tescil başvurusu için aşağıdaki belgeler gereklidir:

  • Tüm kurucular tarafından Ticaret Sicili Müdürlüğü yetkili personeli veya noter huzurunda imzalanmış esas sözleşme (biri asıl olmak üzere dört nüsha)
  • Yabancı ortağın gerçek kişi olması hâlinde: Her bir gerçek kişi pay sahibi için pasaportunun iki nüshası (pasaportun noter onaylı tercümesi; Türkiye’de ikamet ediyorsa noter onaylı ikamet izni ve vergi dairesinden alınan vergi kimlik numarası.)
  • Yabancı ortağın tüzel kişi olması hâlinde:
    • Pay sahibi olarak belirlenen tüzel kişinin, yatırımcının ülkesindeki yetkili makam tarafından düzenlenmiş faaliyet belgesi. Belgede şirketin güncel durumuna ve imza yetkililerine ilişkin bilgilerin yer alması gerekir.
    • Tüzel kişi pay sahibinin/sahiplerinin yetkili organının kuruluşa yetki veren kararı/kararları; kurulacak şirket için özel bir şart varsa (şirket unvanı, faaliyet alanı vb.) açıklık sağlanması bakımından bu şartın kararda belirtilmesi gerekir.
    • Kurulacak şirketin yönetim kuruluna bir tüzel kişi üye olarak atanacaksa, tüzel kişi adına hareket edecek gerçek kişinin adı ve tüzel kişinin yönetim kurulu üyeliğine atanması, açıklık sağlanması bakımından aynı kararda veya ayrı bir kararla belirtilmelidir.
    • Süreç bir avukat tarafından takip edilecekse, başvurunun yürütülmesi için yetkili Ticaret Sicili Müdürlüğü ve diğer resmî makamlar nezdinde başvuruyu takip edecek avukatları yetkilendiren vekâletnamenin noter onaylı bir sureti (uygulanabildiği hâllerde).
    • Noter onaylı imza beyannameleri (iki nüsha)
    • Şirket yöneticilerinin noter onaylı kimlik kartları (bir nüsha)
  • Belirtmek gerekir ki yukarıdaki ilk madde dışında, Türkiye dışında düzenlenecek ve imzalanacak tüm gerekli belgelerin noter tarafından onaylanması ve apostil şerhi taşıması ya da alternatif olarak işlemin yapıldığı ülkedeki Türk Konsolosluğu tarafından tasdik edilmesi gerekir. İmzalanmış, noter onaylı ve apostil şerhli asıl belgelerin resmî olarak tercüme edilmesi ve bir Türk noteri tarafından onaylanması gerekir.

d. Gerekli Sermayenin ve Rekabet Kurumu Payının Yatırılması

Şirket sermayesinin binde dördü “Rekabet Kurumu Payı” olarak bu kurumun banka hesabına yatırılmalıdır. Bu işlem için bankaya gitmeye gerek yoktur. Bu ücret diğer kuruluş işlemleriyle birlikte ticaret sicili müdürlüğünde ödenebilir. Ayrıca anonim şirketlerde nakden taahhüt edilen payların en az %25’inin, şirketin tescilinden önce şirket adına açılan bir banka hesabına yatırılması gerekir.

e. Tescil için Ticaret Sicili Müdürlüğüne Başvuru

Kurucuların ilgili belgelerle ticaret sicili müdürlüğüne başvurması üzerine ticaret sicili müdürlüğü tescil işlemini tamamlar. Ayrıca anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin kuruluşunda, bu şirketlerin tutacağı ticari defterler ticaret sicili müdürlüğünce onaylanır ve tescili takiben ilgilisine verilir. Kuruluş işlemlerinin vekâletnameyle yetkilendirilmiş bir temsilci aracılığıyla yürütülmesi de mümkündür.

Ticaret Sicili Müdürlüğü yetkili personeli kuruluş sürecinde aşağıdaki defterleri onaylar:

  • Yevmiye defteri
  • Defter-i kebir
  • Envanter defteri
  • Pay defteri
  • Müdürler kurulu karar defteri
  • Genel kurul toplantı ve müzakere defteri

f. Kuruluşun Tamamlanması

  • Ticaret Sicili Müdürlüğünün şirket kuruluş bildirimini vergi dairesi nezdinde takip edin.
  • Ticaret Sicili Müdürlüğü yetkili personeli veya noter huzurunda imza sirküleri düzenletin.
  • Bazı belgeleri elektronik ortamda / E-TUYS sistemine gönderin; bunlar şunlardır:
    • DYY Faaliyet Bilgi Formu
    • DYY Sermaye Bilgi Formu
    • DYY Pay Devri Bilgi Formu

VERGİ SİSTEMİ

Türkiye, OECD üyesi ülkeler arasında en rekabetçi kurumlar vergisi oranlarından birine sahiptir. Türk kurumlar vergisi mevzuatı, uluslararası standartlarla uyumlu, belirgin şekilde açık, objektif ve uyumlaştırılmış hükümler içerir. Türk vergi mevzuatı üç ana başlık altında sınıflandırılabilir:

1. Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

Türk vergi mevzuatında gelir üzerinden alınan iki temel vergi bulunur: gelir vergisi ve kurumlar vergisi.

a. Gelir Vergisi

Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarı olarak tanımlanır. Bir kişinin geliri aşağıdaki gelir unsurlarından birinden veya birkaçından oluşabilir:

  • Zirai kazançlar
  • Ticari kazançlar
  • Ücretler
  • Serbest meslek kazançları
  • Gayrimenkul sermaye iratları (kira gelirleri)
  • Menkul sermaye iratları (sermaye yatırımından elde edilen gelirler)
  • Diğer kazanç ve iratlar

Türk gelir vergisi tarifesi artan oranlıdır; yani gelir arttıkça vergi oranları da yükselir. Gelir vergisi oranları %15 ile %40 arasında değişir. Ayrıntılar için Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi internet sayfasını ziyaret edin.

Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen gelir unsurlarının kurumlar tarafından elde edilmesi hâlinde vergilendirme bu kurumların tüzel kişiliği üzerinden yapılır. Kanunda tanımlanan kurumlar vergisi mükellefleri şunlardır:

  • Sermaye şirketleri
  • Kooperatifler
  • İktisadi kamu kuruluşları
  • Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler
  • İş ortaklıkları

Türkiye’de 2023 yılında genel ticari kazançlar için kurumlar vergisi oranı %25 olarak belirlenmiştir. Ancak bankalar ile elektronik ödeme ve para kuruluşları, yetkili döviz kuruluşları, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları, sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri gibi finansal kuruluşlar için vergi oranı %30 olarak belirlenmiştir. Ayrıca ihracatçılar, ihracat gelirleri için %5 oranında indirimli kurumlar vergisinden yararlanacaktır.

2. Harcamalar Üzerinden Alınan Vergiler

a. Katma Değer Vergisi (KDV)

Genel olarak uygulanan KDV oranları Temmuz 2023 itibarıyla %1, %10 ve %20 olarak belirlenmiştir. Ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları, ülkeye ithal edilen mal ve hizmetler ile diğer faaliyetler sonucunda yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV’ye tabidir.

b. Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)

Dört ana ürün grubu farklı vergi oranlarıyla ÖTV’ye tabidir:

  • Petrol ürünleri, doğal gaz, madeni yağ, solventler ve solvent türevleri
  • Otomobiller ve diğer taşıtlar, motosikletler, uçaklar, helikopterler, yatlar
  • Tütün ve tütün mamulleri, alkollü içkiler
  • Lüks ürünlerHer teslimde uygulanan KDV’den farklı olarak ÖTV yalnızca bir kez alınır.c. Banka ve Sigorta Muameleleri VergisiBanka ve sigorta şirketlerinin işlemleri KDV’den istisna olmakla birlikte Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisine tabidir. Bu vergi, bankaların kredi faizi gibi elde ettikleri gelirler üzerinden alınır. Genel oran %10 olmakla birlikte, tüketici kredileri gibi bazı işlemler Temmuz 2023 itibarıyla %15 oranında vergilendirilmektedir. Ayrıca bankalararası mevduattan elde edilen faiz %1 gibi daha düşük bir oranla vergilendirilir. Döviz satışları için binde 2 oranında vergi getirilmiştir.d. Damga VergisiDamga vergisi; sözleşmeler, emre muharrer senetler, sermaye taahhütleri, akreditifler, teminat mektupları, mali tablolar ve ücret bordroları dâhil olmak üzere çok çeşitli kâğıtlara uygulanır. Damga vergisi, kâğıdın değeri üzerinden binde 1,89 ile binde 9,48 arasında değişen oranlarda nispi olarak alınır ya da bazı kâğıtlar için maktu (önceden belirlenmiş) tutar olarak tahsil edilir.
3. Servet Üzerinden Alınan Vergiler

Servet üzerinden alınan üç tür vergi vardır:

  • Emlak vergileri
  • Motorlu taşıtlar vergisi
  • Veraset ve intikal vergisiEmlak vergisi, Türkiye’de sahip olunan binalar, daireler ve araziler üzerinden binde 1 ile binde 6 arasında değişen oranlarda alınırken, Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı bu emlak vergisinin %10’u oranında alınır. Motorlu taşıtlar vergisi her yıl, araçların yaşına ve motor silindir hacmine göre değişen maktu tutarlar hâlinde tahsil edilir. Veraset ve intikal vergisi ise %1 ile %30 arasında değişen oranlarda alınır.

GÜMRÜK REHBERİ

1. Yolcular

Türkiye’ye giren ve Türkiye’den çıkan her türlü eşya, taşıt ve kişi gümrük idaresi tarafından kontrol edilebilir ve aranabilir. Türkiye’ye yolcu olarak girerken yanınızda getirebileceğiniz eşyanın cinsi, miktarı ve değerine ilişkin sınırlar gümrük mevzuatında belirlenmiştir. Türkiye’ye gireceğiniz kara sınır kapısı, deniz ve havalimanlarında bulunan mağazalardan satın alabileceğiniz veya yanınızda getirebileceğiniz bazı eşyalar da gümrük vergilerinden muaftır. Saat, tablet, fotoğraf makinesi vb. eşyalarınızı ve alkol, tütün, kozmetik, ilaç, cep telefonu ve gıda gibi ürünleri aşağıdaki sınırlar dâhilinde yanınızda getirebilirsiniz.

Tütün mamulleri için belirlenen sınırlar:

  • 600 adet sigara
  • Her biri 3 gramdan ağır olmayan 100 adet sigarillo
  • 50 adet puro
  • 250 gram kıyılmış tütün
  • 250 gram pipo tütünü18 yaşından küçük yolcular bu muafiyetten yararlanamaz.

Alkollü ürünler için belirlenen sınırlar:

  • Alkol derecesi %22’yi aşan 1 litre alkol ve alkollü içki,
  • Alkol derecesi %22’yi aşmayan 2 litre alkol ve alkollü içki18 yaşından küçük yolcular bu muafiyetten yararlanamaz.

İlaçlar için belirlenen sınırlar: Rapor veya reçete ibraz etmeniz kaydıyla kişisel tedaviniz için kullandığınız ilaçtan makul miktarda yanınızda getirebilirsiniz.

Gıda ürünleri için belirlenen sınırlar: Çay, kahve, çikolata ve şekerli ürünlerden her birinden 1’er kilogram getirme hakkınız vardır. Et ve süt ürünleri yolcu beraberinde getirilemez.

Kozmetik ürünler için belirlenen sınırlar: 600 ml’yi aşmamak kaydıyla kolonya, parfüm, lavanta, esans veya losyon ile 5 adet cilt bakım ürünü ve makyaj malzemesini yanınızda getirebilirsiniz.

Cep telefonu için belirlenen sınırlar: Kimlik numaranıza kayıtlı hatlarla kullanmanız kaydıyla üç takvim yılında 1 adet cep telefonu getirebilirsiniz. Telefona değerine bakılmaksızın muafiyet tanınır. Ancak cihazın IMEI kaydının 120 gün içinde yaptırılması gerekir.

2. Taşıtlar

Bireysel gümrük işlemleriyle ilgili en çok merak edilen konulardan biri muafiyetli taşıt ithalatıdır. Yurt dışında satın aldığınız taşıtınızı (taşıtla çekilen römork, motosiklet, otomobil, özel uçak, yat, tekne) Türkiye’ye getirebilir misiniz? Türkiye’ye taşıt getirme hakkı nasıl kazanılır? Türkiye’ye taşıt getirme hakkına sahip olabilmek için belirli şartların sağlanması gerekir. Bu şartların tamamı sağlanırsa taşıt Türkiye’ye getirilebilir.

Türkiye’ye kimler taşıt getirebilir?

  • En az 24 aydır Türkiye dışında ikamet eden ve yerleşim yerini Türkiye’ye nakleden gerçek kişiler,
  • Yurt dışında ulusal veya uluslararası görevlere atanmış olup bu görevlerinden dönen kamu görevlileri,
  • Türk vatandaşlığını kazanarak yerleşim yerini yabancı bir ülkeden Türkiye’ye sürekli olarak nakleden kişiler,Bu kişiler Türkiye’ye taşıt getirebilir. Bu kişilerin getirdiği taşıtlardan gümrük vergisi alınmaz. Yalnızca KDV ve ÖTV alınır. Bu vergiler taşıtın Türkiye’ye ithali sırasında ödenir.Türkiye dışında ikamet eden kişilerin ölümü üzerine, Türkiye’de ikamet eden mirasçıları da ölenin taşıtını getirme hakkı kazanır. Mirasçıların getirdiği taşıtlardan gümrük vergisi, KDV ve ÖTV alınmaz. Yerleşim yerini Türkiye’ye nakleden ve Türk vatandaşı olan kişilerin çifte vatandaş olmaları hâlinde taşıt getirmeleri mümkün değildir. Bireysel gümrük işlemleri kapsamında ithal edilecek taşıtlara ilişkin bir başka şart daha vardır: Taşıt, model yılı dâhil olmak üzere, yurt dışında kişiler adına tescil edildiği yıl itibarıyla 3 yaşından büyük olmamalıdır. Bu taşıtların ayrıca getirecek kişi adına, yurt dışında bulunduğu ülkede en az 6 ay süreyle kayıtlı olması gerekir. Kişiler, 12 ay geçmedikçe ithal edilen taşıt üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunamaz. Bu nedenle ithal edilen taşıt 12 ay süreyle satılamaz ve başka birine devredilemez. Bireysel gümrük işlemleri kapsamında yurt dışından getirilecek taşıtlar için belirli başvuru süreleri vardır. Taşıtı ithal edebilmek için kişilerin bu süreler içinde gerekli belgelerle yetkili gümrük idaresine ithalat başvurusunda bulunmaları gerekir.
3. Ev Eşyası

Türkiye’ye iki tür kullanılmış ev eşyasını gümrük vergilerinden muaf olarak ithal etmek mümkündür:

  1. Yerleşim yerini Türkiye’ye nakleden kişilerin getirdiği kullanılmış ev eşyası.
  2. Yerleşim yeri Türkiye dışında olan kişilerin Türkiye’de satın alarak veya kiralayarak edindikleri konutlarda kullanılmak üzere getirdikleri kullanılmış ev eşyası.
4. Nakit ve Mücevher

Yurt dışından yolcu beraberinde ülkemize getirilen nakdin beyan edilmesi zorunlu değildir. Ancak beyan yapılmak istenirse gümrük memuruna tam ve eksiksiz beyanda bulunulması zorunludur. Bununla birlikte, yolcu beraberinde ülkemize girişi yasak olan nakit kalemleri de vardır. Bunlar şunlardır:

  • Şahsi borçlar
  • Hediye
  • Bağış
  • Çeyiz
  • Gelin ve damadın karşı tarafa verdiği para
  • Miras
  • Göçmen varlıkları
  • Yurt dışından alınan krediler
  • Ham elmas ihracat bedelleri vb.Bu nakit ancak bankalar aracılığıyla getirilebilir. Yolcu beraberinde ülkemize girişi yasak olanlar dışında ülkemize nakit getirilmesinde bir sakınca yoktur. Girişi yasak olan nakdin yolcu beraberinde getirildiğinin tespit edilmesi hâlinde nakde el konulur. Yolcuların kendiliğinden yaptığı beyanın yanı sıra gümrük memurları yolcudan nakdin miktarı ve kaynağı hakkında açıklama isteyebilir. Bu durumda yolcular tam ve doğru açıklama yapmakla yükümlüdür. Yolcu tarafından açıklama yapılmaması veya gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı açıklama yapıldığının anlaşılması hâlinde açıklanmayan tutarın %10’u oranında idari para cezası uygulanır ve nakdin tamamı yolcuda bırakılır. Durum Cumhuriyet başsavcılığına ve Mali Suçları Araştırma Kurulu’na bildirilir. Nakit: Türk parası, yabancı paralar ve bunlarla ödemeyi sağlayan; tahviller, poliçeler ve çekler, seyahat çekleri, posta çekleri, yurt içi veya yurt dışı kuruluşlarca düzenlenen havaleler vb. belgelerdir.

YARGILAMA SÜREÇLERİ

1. İş Hukuku ve Yabancıların Çalışması

Türkiye’de işçi-işveren ilişkileri büyük ölçüde 4857 sayılı İş Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre yürütülür. İşçi lehine yorum ilkesinin geçerli olduğu Türk iş hukukunda, işçiler haklarını aradıklarında genellikle olumlu sonuç alır. İş hukukunda bilinmesi gereken başlıca konular iş sözleşmesi türleri, ücret ve iş sözleşmesinin feshidir.

İş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli olarak yapılır. Bu sözleşmeler çalışma biçimleri bakımından tam süreli veya kısmi süreli, deneme süreli ya da diğer türlerde olabilir. Ayrıca çağrı üzerine çalışma ve uzaktan çalışma gibi iş modellerine de izin verilmektedir. Süresi bir yıl veya daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisinden ve her türlü resim ve harçtan muaftır.

İş sözleşmelerinin temel unsurlarından biri ücret ödenmesidir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkak işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Türkiye’de asgari ücret uygulaması da bulunmaktadır; buna göre işveren, sözleşmede veya toplu iş sözleşmesinde belirlenen hükümlere göre, sözleşmede hüküm bulunmayan hâllerde ise asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücreti işçiye ödemekle yükümlüdür. İşçiler, haftalık olarak belirlenen çalışmayı yapmış olmaları kaydıyla her hafta en az 24 saatlik hafta tatili hakkına sahiptir; hafta tatili günlerinde çalıştırılamazlar ve ücretleri tam olarak ödenir. Yine ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmaması esastır; çalışılması hâlinde ayrıca bir günlük ücret ödenmesi gerekir.

Genel olarak Türkiye’de çalışma süresi haftada en çok kırk beş saattir; bu süre işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünerek uygulanır. İşçiler kıdemlerine göre her yıl en az 14 gün ücretli yıllık izin hakkına sahiptir.

Türk hukukunda iş sözleşmesinin feshi belirli şartlara bağlıdır ve bu şartlara uymayan fesih geçersiz fesih sayılır. Geçersiz fesih hâlinde, kanunda sayılan diğer şartların da sağlanması kaydıyla işçi işe iade davası açabilir ve işe iadesine karar verilebilir. Geçersiz fesih hâlinde işveren ayrıca kıdem tazminatı gibi tazminatlar ödemek zorunda kalabilir.

Yabancıların Türkiye’deki çalışma usullerine ilişkin düzenlemeler 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve ilgili mevzuatta yer almaktadır. Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalarda aksi öngörülmedikçe, yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız olarak çalışmaya başlamadan önce izin almaları gerekir. Çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca ikamet izni yerine geçer. Yurt dışından yapılan başvuru üzerine çalışma izni verilen yabancının, çalışma izninin geçerlilik başlangıç tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmesi gerekir. Bu süre içinde Türkiye’ye gelmeyen yabancının çalışma izni iptal edilir.

a. Çalışma İzni Başvuruları

Çalışma izni başvuruları yurt içinde doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, yurt dışında ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına yapılır. Yurt dışında yapılan çalışma izni başvuruları, Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsoloslukları tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına iletilir.

Çalışma izni uzatma başvurusu, çalışma izninin sona ermesinden önceki altmış gün içinde ve her hâlükârda çalışma izninin süresi dolmadan yapılır. Bu süre geçtikten sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir

Mesleki yeterlilik gerektiren sağlık ve eğitim hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde ön izin alınması zorunludur. Bu tür çalışma izinlerinin uzatılmasına ilişkin başvurular da ilgili bakanlığın veya Yükseköğretim Kurulunun ön iznine tabidir.

Geçici koruma kimlik belgesi sahipleri, Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektör, iş kolu ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köy) çalışma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir.

i. Süreli Çalışma İzni

Başvurunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya ilk başvuruda, hizmet veya iş sözleşmesinin süresini aşmamak kaydıyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya aynı iş kolundaki işyerlerinde çalışmak şartıyla en fazla bir yıl süreli çalışma izni verilir.

Yapılacak uzatma başvurusunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en fazla iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en fazla üç yıl süreli çalışma izni verilir.

ii. Süresiz Çalışma İzni

Türkiye’de uzun dönem ikamet iznine veya en az sekiz yıl kanuni çalışma iznine sahip olan yabancılar süresiz çalışma izni için başvurabilir. Ancak yabancının başvuru şartlarını taşıması, yabancıya mutlak bir hak sağlamaz.

Süresiz çalışma iznine sahip yabancı, uzun dönem ikamet izninin sağladığı tüm haklardan yararlanır. Süresiz çalışma iznine sahip yabancılar, özel kanunlardaki düzenlemeler hariç olmak üzere, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak ve bu hakların kullanılmasında ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmak kaydıyla Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Süresiz çalışma iznine sahip yabancının seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı ile askerlik yükümlülüğü yoktur.

iii. Şirket Ortakları için Çalışma İzni

13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulan; a) şirket ortağı olan limited şirket müdürü, b) şirket ortağı olan anonim şirket yönetim kurulu üyesi, c) sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komanditer ortakları olan yabancılar çalışma izni alarak çalışabilir.

iv. Bağımsız Çalışma İzni

Mesleki meslek mensubu olan yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebilir.

v. Turkuaz Kart

Uluslararası işgücü politikası doğrultusunda; öğrenim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu uygun görülen yabancılara Turkuaz Kart verilir.

Turkuaz Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir.

vi. Yabancı öğrenciler

Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda örgün öğretim programlarına kayıtlı yabancı öğrenciler, çalışma izni almak kaydıyla çalışabilir. Ön lisans ve lisans düzeyinde öğrenim gören yabancı öğrenciler, öğrenimlerinin ilk yılı tamamlandıktan sonra çalışma izni için başvurabilir ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’na uygun olarak kısmi süreli çalışabilir. Bu sınırlamalar örgün öğretim programlarına kayıtlı lisansüstü öğrenciler için uygulanmaz.

Yükseköğrenimini Türkiye’de tamamlayan yabancının mezuniyet tarihinden itibaren bir yıl içinde çalışma izni başvurusunda bulunması hâlinde başvuru, Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirilir.

vii. Yabancı mühendis ve mimarlar

Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunun veya yurt dışında ilgili ülke makamlarınca ve Yükseköğretim Kurulunca tanınan bir yükseköğretim kurumunun mühendislik ve mimarlık fakültelerinde öğrenimini tamamlayarak mühendis ve mimar unvanlarını almış yabancılar, proje bazlı ve süreli çalışma izni alarak mühendislik ve mimarlık mesleklerini icra edebilir.

viii. Çalışma İzni Ret Kararına İtiraz ve İdari Yargı Yolu

Çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti başvurusunun reddi ile düzenlenen belgelerin iptali, yabancıyı çalıştıran işverene veya bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni ya da Turkuaz Kart sahibi yabancıya 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.

Bu ret veya iptal kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.

2. Evlenme ve Boşanma İşlemleri

a. Evlenme

Türkiye’de bir Türk vatandaşı ile bir yabancı veya aynı devletin vatandaşı olmayan iki yabancı ancak yetkili Türk evlendirme memuru önünde evlenebilir.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 13. maddesine göre: “Evlenme ehliyeti ve şartları, evlenme anında taraflardan her birinin millî hukukuna tabidir. Evlenmenin şekli, yapıldığı ülke hukukuna tabidir. Evliliğin genel hükümlerine eşlerin müşterek millî hukuku uygulanır. Tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad meskenleri hukuku, bunun da bulunmaması hâlinde Türk hukuku uygulanır.

Eşler, evlilik malları bakımından evlenme anında mutad meskenleri veya millî hukuklarından birini açık olarak seçebilirler; böyle bir seçimin yapılmamış olması hâlinde evlilik mallarına, evlenme anındaki müşterek millî hukukları, bu yoksa evlenme anındaki müşterek mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır.

Malların tasfiyesinde taşınmazlar hakkında bulundukları ülke hukuku uygulanır.

Aynı devletin vatandaşı olan iki yabancı, millî hukuklarının yetki vermesi hâlinde Türk makamlarının yanı sıra o devletin Türkiye’deki temsilcilikleri önünde de evlenebilir.

Yabancıların evlenme isteğine ilişkin başvuruları evlendirme dairesince kabul edilir ve Evlendirme Yönetmeliği’nin Türk vatandaşlarının evlenmesine ilişkin hükümleri yabancılar hakkında da uygulanır. 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılardan; ikamet izni dışında Türkiye’de bulunan vatansız, mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahibi ve uluslararası koruma başvurusu sahibi kişiler ile geçici koruma altındaki yabancıların başvuruları evlendirme memurlarınca kabul edilir. Göç idaresi il müdürlüklerince tutulan dosyalardaki bilgi ve belgelere göre bu kişilerin evlenme engelinin bulunup bulunmadığı göç idaresi il müdürlüklerince tespit edilir ve evlenme ehliyet belgesi düzenlenir.

Yetkili Türk makamları önünde evlenen yabancı uyruklu kadın ve erkeğe aile cüzdanı, talepleri hâlinde ayrıca çok dilli evlenme belgesi verilir.

b. Boşanma

MÖHUK’un 14. maddesine göre: “Boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümleri, eşlerin müşterek millî hukukuna tabidir. Tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bunun da bulunmaması hâlinde Türk hukuku uygulanır.

Boşanan eşler arasındaki nafaka taleplerine eşlerin müşterek millî hukuku, tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır.

Ayrılık ve evlilik hâlinde eşlerin müşterek millî hukuku, tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır.

Boşanmada velayet ve vesayete ilişkin sorunlara eşlerin müşterek millî hukuku, tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır.

Nafaka talepleri, nafaka alacaklısının mutad meskeni hukukuna tabidir.

3. Yabancıların Açtığı Davalar ve Takip İşlemleri

Türkiye’de yabancılar dava açma ve alacaklarını cebri icra yoluyla tahsil ettirme hakkına sahiptir. Ancak bu hakkın kullanılması, bazı istisnalar dışında teminat yatırma yükümlülüğüne bağlanmıştır.

a. Teminat Yükümlülüğü

Yabancılık sebebine bağlı teminat yatırma yükümlülüğü, 12.12.2007 tarihli ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir.

Kanun’un 48. maddesinin 1. fıkrasına göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleri ile karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemece belirlenecek teminatı göstermek zorundadır.”

Teminattan muafiyeti düzenleyen söz konusu maddenin 2. fıkrasında ise mahkemenin, karşılıklılık esasına göre davacıyı, davaya katılanı veya takip yapanı teminattan muaf tutacağı öngörülmüştür.

Karşılıklılığın amacı, davacı, davaya katılan (müdahil) veya icra takibinde bulunan yabancının mensubu olduğu devlette de Türk vatandaşlarına aynı muafiyetin tanınabilmesini sağlamaktır.

Türk milletlerarası özel hukuku kapsamında karşılıklılık; anlaşmaya dayalı, kanuni ve fiilî olmak üzere üç farklı şekilde sağlanabilir.

Anlaşmaya dayalı karşılıklılık, Türkiye Cumhuriyeti ile gerçek veya tüzel kişi davacının, davaya katılanın ya da icra takibi yapan tarafın vatandaşı olduğu devlet arasında teminattan muafiyeti öngören ikili veya çok taraflı bir anlaşmanın bulunması hâlinde sağlanmış olur.

b. Teminattan Muafiyet

Yabancıların Türkiye’de teminat yatırmasına ilişkin muafiyet sağlayan milletlerarası hukuk kaynakları arasında çok taraflı sözleşmelerin yanı sıra bazı ikili anlaşmalar da bulunmaktadır. Çok taraflı sözleşmeler ve hükümleri aşağıda yer almaktadır. İkili anlaşma hükümleri için maykanat.com adresimizi ziyaret edebilirsiniz.

i) 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi:

Sözleşme’nin 17. maddesi şöyledir:

“Akit devletlerden birinde ikamet eden ve başka bir devletin mahkemeleri önünde davacı veya müdahil olarak bulunan akit devlet vatandaşından, yabancı olmaları veya o devlette ikametgâhlarının ya da meskenlerinin bulunmaması sebebiyle, adı ne olursa olsun herhangi bir teminat veya depozito istenemez. Aynı kural, yargılama giderlerini karşılamak üzere davacıdan veya davalıdan istenen ödemeye de uygulanır. Akit devletlerin, vatandaşlarının ikamet şartı aranmaksızın teminat yatırmaktan veya yargılama giderlerinin karşılanmasından muaf tutulmasını öngördükleri sözleşmeler uygulanmaya devam eder.”

Dışişleri Bakanlığından alınan 17.01.2005 tarihli ve 904.30/2005/KOPR/20078 sayılı yazıda; 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi’nin 17. maddesi hükmünün, o tarihte Lahey Milletlerarası Özel Hukuk Konferansı Genel Sekreteri olan J.H.A. Van Loon ve Hukuk Uzmanı Christophe Bernasconi tarafından tüzel kişileri de kapsayacak şekilde yorumlandığı belirtilmektedir.

ii) Avrupa İkamet Sözleşmesi

Sözleşme’nin 9. maddesi şöyledir:

“1. Akit taraflardan birinin mahkemeleri önünde davacı veya müdahil olarak bulunan diğer bir akit taraf vatandaşından, akit taraflardan birinin ülkesinde ikametgâhı veya mutad meskeni bulunması hâlinde, gerek yabancı statüsü gerekse o ülkede ikametgâhının ya da meskeninin bulunmaması sebebiyle, adı ne olursa olsun hiçbir teminat veya depozito parası istenemez.

2. Aynı kural, yargılama giderlerini teminat altına almak üzere davacı veya davalı tarafından yapılacak ödeme hakkında da uygulanır.

3. Önceki fıkralardan biri uyarınca veya davanın görüldüğü ülkenin kanunu gereğince teminat, depozito veya ödemeden muaf tutulan davacı veya davalı aleyhine hükmedilen yargılama giderleri ve diğer masraflara ilişkin mahkûmiyetler, diplomatik yoldan yapılacak talep üzerine, diğer akit taraflardan birinin ülkesinde yetkili makam tarafından herhangi bir harç ödenmesine gerek olmaksızın yerine getirilebilir.”

4. Yabancıların Taşınmaz Satın Alma/Kiralama İşlemleri

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinimi 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun koyucu 18 Mayıs 2012’de yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimi konusunda bazı değişiklikler yapmış ve Tapu Kanunu’nun 35. maddesi yeniden düzenlenmiştir. Genel olarak; kanuni sınırlamalara uyulması kaydıyla, uluslararası ikili ilişkiler ve ülke menfaatleri gerektirdiği takdirde Cumhurbaşkanınca belirlenen ülkelerin vatandaşları, mevzuatta belirtilen şartlar dâhilinde ülkemizde taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinebilir.

Yabancı ülkelerde bu ülkelerin kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri, Türkiye’de ancak kanunlarda özel hüküm bulunması hâlinde taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinebilir. Mevzuatta özel hüküm bulunan kanunlar; Türk Petrol Kanunu, Turizmi Teşvik Kanunu ve Sanayi Bölgeleri Kanunu’dur.

Yabancı ülkelerde bu ülkelerin kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri dışındaki tüm tüzel kişilerin (vakıf, dernek, kooperatif, cemiyet, cemaat, topluluk vb.) ülkemizde taşınmaz edinmesi ve lehlerine sınırlı ayni hak tesis edilmesi mümkün değildir.

Yabancılar, kanuni sınırlamalara uymak kaydıyla Türkiye’de işyeri veya konut olarak kullanmak üzere taşınmaz satın alabilir. Ancak farklı şehirlerde olsa bile bir yabancının Türkiye’de satın alabileceği taşınmazların toplam yüzölçümü 30 hektarı geçemez.

Yabancıların taşınmaz satın almasından önce bölgedeki askerî makamlardan da izin alınması gerekir. Söz konusu taşınmazın güvenlik bölgesi içinde bulunması hâlinde yabancılara satışı mümkün olmayacağından, ödeme yapılmadan önce bu hususun netleştirilmesi önemlidir.

a. Başvurular

Taşınmaz maliki veya yetkili temsilcisi gerekli belgelerle Tapu Müdürlüğüne giderek başvuruda bulunabilir. (Başvurular genellikle öğle arasından önce, Tapu Müdürlüğünden sıra numarası alınarak yapılır.) Ayrıca Türk vatandaşlığını kazanmış veya yabancı kimlik numarası bulunan yabancılar Alo 181 çağrı merkezi üzerinden ya da e-randevu (https://randevu.tkgm.gov.tr/) ve WEBTAPU (webtapu.tkgm.gov.tr) hizmeti aracılığıyla çevrim içi randevu alabilir.

Yabancı uyruklu gerçek kişilerin taşınmaz edinimi için ilgili tapu müdürlüklerine yapacakları başvurularda:

  • Kimlik belgeleri ve/veya pasaportları,
  • Taşınmaz edinimi ikamet iznine bağlı olan yabancıların ilgili emniyet müdürlüklerinden alınmış ikamet izinleri,
  • Yurt dışından verilen vekâletnamelere dayanarak vekâleten işlem yapmaları hâlinde vekâletnamelerin aslı ile tercümelerini veya onaylı suretlerini yanlarında bulundurmaları gerekir.

b. Satış İşlemi

Satış için gerekli belgeler:

  • Kimlik belgesi veya pasaport (gerekirse tercümesiyle birlikte)
  • Kimlik Beyan Formu
  • 1 adet fotoğraf.
  • Varsa vekâletname, vasi kararı, yetki belgesi vb. (İşlem yurt dışında düzenlenen vekâletnameyle yapılacaksa vekâletnamenin aslı veya onaylı sureti tercümesiyle birlikte ibraz edilmelidir)
  • Satışa konu taşınmazın varsa tapu senedi istenir.
  • Taşınmazın değerleme raporu
  • Zorunlu deprem sigortası poliçesi
  • Yeminli tercüman (Türkçe bilmeyen bir taraf varsa)

c. Öneriler

Satış sözleşmeleri yapılmadan önce taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilip edilmediği, ipotek veya satışına engel bir durum bulunup bulunmadığı gibi hususlar ilgili Tapu Müdürlüğünden kontrol edilmelidir.

  • Ülkemizde taşınmaz satın almak isteyen yabancıların, söz konusu taşınmaz hakkında Tapu Müdürlüklerinden bilgi edinerek hukuken bağlayıcı sözleşmeler imzalamaları ve ödeme yapmaları,
  • İşlemlerine satıcı kişi veya şirketleri araştırarak başlamaları ve ciddi ve güvenilir olduklarını kanıtlayan kişi veya şirketlerle çalışmaları uygun olacaktır.

ÖNEMLİ SAYFALAR VE UYGULAMALAR

  • Dışişleri Bakanlığı
  • İstanbul Havalimanı
  • Adalet Bakanlığı
  • Sağlık Bakanlığı
  • İstanbul Metrosu
  • İstanbul Ulaşım
  • İstanbul Rehberi
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı
  • Türkiye Rehberi
  • Gümrük Rehberi

ÖNEMLİ NUMARALAR

Acil Yardım Numarası: 112

        Diğer Acil Durum Numaraları:

  • 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi
  • 122 Afet ve Acil Durum (AFAD) Çağrı Merkezi
  • 158 Sahil Güvenlik İhbar ve Talep Hattı
  • 168 Kızılay Bağış ve Danışma Hattı
  • 177 Orman Yangını İhbar
  • 182 Merkezi Hekim Randevu Sistemi
  • 183 Sosyal Destek Hattı: Kadın ve Sosyal Hizmetler
  • 187 Doğal Gaz Kaçağı
  • 188 Ambulans ve Cenaze HattıArıza Bildirim Numaraları:
  • 121 Telefon Arıza Hattı
  • 125 Radyo-TV Arıza Hattı
  • 126 Kablo TV Arıza Hattı
  • 185 İSKİ (İstanbul Su Kesintisi Sorgulama)
  • 186 Elektrik Arıza
  • 187 Doğal Gaz Arıza Hattıİhbar ve Şikâyet Numaraları:
  • 150 BİMER
  • 153 Polis Çağrı Merkezi
  • 157 İnsan Ticareti Mağdurları Acil Yardım ve İhbar Hattı
  • 184 Sigara İhbar Hattı
  • 189 Maliye İhbar Hattı
  • 181 Çevre ve Şehircilik Hattı (Alo Gürültü Şikâyet Hattı)Bilgi, Danışma ve Destek Numaraları:
  • 119 Posta Kodu Danışma
  • 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı
  • 174 Gıda Danışma Hattı
  • 175 Tüketici Danışma Hattı
  • 182 Ruhsal Kriz Hattı
  • 184 Sağlık Danışma Hattı
  • 191 Uyuşturucuyla Mücadele Danışma ve Destek Hattı

[1] Karayolları Genel Müdürlüğü verileri, erişim: Eylül 2023

[2] DHMİ Genel Müdürlüğü verileri, erişim: Eylül 2023

[3] TCDD Genel Müdürlüğü, erişim: Eylül 2023

[4] https://livingcost.org/cost/Türkiye

[5] https://www.numbeo.com/cost-of-living/in/Istanbul

[6] https://expatguideTürkiye.com/minimum-wages-paid-to-foreigners-in-Türkiye/

[7] Investing in Turkiye, erişim adresi: https://www.invest.gov.tr/en/pages/home-page.aspx

** Tüm bağlantılar bilgilendirme ve kolaylık sağlama amaçlıdır; herhangi bir ticari ilişki bulunmamaktadır.*

Diğer yazılar