Rehin ve kambiyo takibi aynı anda yapılabilir mi? (Yargıtay İBK 2021/2 E., 2023/1 K.)

Bankalar ve tedarikçiler alacaklarını çoğu zaman hem ipotekle hem de çek veya senetle güvenceye alır. Borç ödenmeyince iki takibi birlikte başlatıp hangisi önce sonuç verirse ondan tahsil etmek cazip gelir. Yargıtay, bu konudaki ayrılığı 2023 yılında kesin olarak çözdü.

Tek cümlede sonuç

Aynı alacak için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip, “tahsilde tekerrür olmamak” kaydı konulsa bile aynı anda ve sıra gözetilmeksizin yapılamaz.

Uyuşmazlık neydi?

İcra ve İflas Kanunu m.45, rehinli alacaklının önce rehne başvurmasını ister; m.167 ise kambiyo senedine dayanan alacaklıya, rehin olsa bile kambiyo yoluna gitme imkânı tanır. Bazı daireler ve Hukuk Genel Kurulu, alacaklının iki yolu “tahsilde tekerrür olmamak üzere” aynı anda kullanabileceğini kabul ediyordu. Diğer kararlar ise bunun mükerrer takip olduğunu ve borçluya ağır yük getirdiğini söylüyordu.

Kararın özü

• Alacaklı, kambiyo senedine dayanıyorsa rehne başvurmadan doğrudan kambiyo yoluna gidebilir; bu seçim hakkı korunuyor.
• Ancak aynı alacak için iki takibin birlikte yürütülmesi, borçluyu aynı borç için iki ayrı cebri icra baskısı altına sokar. Kurul, tahsilde tekerrür kaydının bu sonucu ortadan kaldırmadığını kabul etti.
• Karar oy çokluğuyla verildi.

Uygulamada ne değişti?

• Seçim zorunlu: Alacaklı, aynı alacak için ya rehnin paraya çevrilmesi yolunu ya da kambiyo senetlerine mahsus yolu seçmelidir.
• Borçlu için itiraz imkânı: Paralel yürütülen ikinci takip, borçlu tarafından icra mahkemesinde şikâyet ve itiraz konusu yapılabilir.
• Takip stratejisi önem kazandı: Teminatın değeri, senedin vadesi ve takibin hızı birlikte değerlendirilerek tek bir yol belirlenmelidir.

Dikkat

Kararın kapsamı aynı alacak için yapılan iki takiple sınırlıdır. Farklı alacaklar veya farklı borçlular (örneğin asıl borçlu ve kefil) için yapılan takiplerde durum ayrıca değerlendirilir. İİK m.45 ve m.167’deki istisnalar kendi şartlarıyla geçerliliğini korur.

İlgili

• İcra ve İflas Kanunu m.45, m.149 vd., m.167 vd.
• Dava ve icra masraf hesaplama aracı
• Faiz hesaplama aracı

Önemli Kararlar serisi, Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesinin uygulamayı belirleyen kararlarını kısa bilgi kartları hâlinde aktarır. Genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kaynak: Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 20.01.2023 tarihli ve E. 2021/2, K. 2023/1 sayılı kararı, Resmî Gazete 16.07.2023, sayı 32250; 2004 sayılı İİK m.45, m.167.